Động Phong Nha - Phong Nha cave

Động Phong Nha: Từ Cửa Ngõ Bí Ẩn Đến Trái Tim Của Di Sản Thế Giới

Từ một hang động bí ẩn giữa rừng sâu đến biểu tượng của Di sản Thế giới được UNESCO công nhận, hành trình của Phong Nha là một câu chuyện hấp dẫn về địa chất, khám phá và sự trỗi dậy của du lịch.

I. Động Phong Nha: Sự Ra Đời Từ Hàng Triệu Năm Kiến Tạo Địa Chất

Để thực sự thấu hiểu Động Phong Nha, chúng ta phải du hành ngược thời gian, về những kỷ nguyên mà Trái Đất còn đang trong quá trình hình thành dữ dội. Sự ra đời của hang động này là một câu chuyện kéo dài hàng trăm triệu năm, được viết nên bởi các lực địa chất, nước và thời gian.

1. Nền Tảng Địa Chất: Các Lớp Đá Vôi Cổ Đại

Khu vực Phong Nha – Kẻ Bàng là một trong những vùng đá vôi Karst nhiệt đới lớn nhất và cổ nhất trên thế giới, có niên đại từ kỷ Carbon và Permi (khoảng 359 – 252 triệu năm trước). Trong giai đoạn này, vùng đất này vẫn còn nằm dưới đáy biển. Các lớp vỏ sinh vật biển cổ đại như san hô, tảo, và các loài thân mềm khác đã chết đi, lắng đọng xuống đáy biển, dần dần tích tụ và bị nén ép dưới áp lực của trầm tích và thời gian. Qua hàng triệu năm, quá trình địa hóa đã biến những vật chất hữu cơ này thành những khối đá vôi dày đặc và tinh khiết, tạo nên "xương sống" vững chắc cho hệ thống hang động sau này.

2. Quá Trình Karst Hóa: Nước Là Người Kiến Tạo Vĩ Đại

Khi các mảng kiến tạo va chạm và nâng cao, các lớp đá vôi này dần dần nhô lên khỏi mặt nước biển, hình thành nên những dãy núi đá vôi trùng điệp như ngày nay. Đây là lúc quá trình Karst hóa bắt đầu – một quá trình phong hóa đặc trưng của đá vôi dưới tác động của nước.

• Nước Mưa và Axit Carbonic: Nước mưa, vốn có tính axit nhẹ (do phản ứng với carbon dioxide trong không khí tạo thành axit carbonic - H2CO3), là tác nhân chính. Khi nước mưa thấm vào các khe nứt, vết đứt gãy tự nhiên trong khối đá vôi, nó dần dần hòa tan canxi cacbonat (CaCO3) – thành phần chính của đá vôi.
• Hệ Thống Sông Ngầm: Yếu tố then chốt tạo nên sự vĩ đại của Động Phong Nha chính là sông Son. Dòng chảy mạnh mẽ của sông Son đã tìm đường đi vào lòng đất thông qua các kẽ nứt lớn, tạo thành một hệ thống sông ngầm phức tạp. Nước sông, với lưu lượng và áp lực liên tục, đã xói mòn và mở rộng những khe nứt nhỏ thành những đường hầm, lòng hang rộng lớn theo thời gian. Động Phong Nha tự thân nó là một minh chứng sống động cho quá trình này, với sông ngầm chảy xuyên suốt chiều dài của hang.
• Hình Thành Thạch Nhũ và Măng Đá: Khi nước giàu khoáng chất từ từ nhỏ giọt xuống từ trần hang, một phần nước bốc hơi, để lại tinh thể canxi cacbonat. Qua hàng thiên niên kỷ, sự tích tụ của các tinh thể này đã tạo nên vô số nhũ đá (stalactites) rủ xuống từ trần, và măng đá (stalagmites) vươn lên từ nền hang. Sự kết hợp của chúng tạo thành những cột đá khổng lồ, rèm đá, ruộng bậc thang đá vôi, và vô vàn hình thù kỳ ảo khác, biến Động Phong Nha thành một tác phẩm nghệ thuật tự nhiên sống động.

Quá trình này diễn ra liên tục qua hàng triệu năm, tạo nên một hệ thống hang động phức tạp, bao gồm cả các hang khô (không còn sông chảy qua) và hang ướt (có sông ngầm), với Động Phong Nha là một trong những ví dụ điển hình nhất của hang ướt hoạt động.

II. Từ Cửa Ngõ Bí Ẩn Đến Biểu Tượng Di Sản: Lịch Sử Khám Phá Và Khai Thác Của Động Phong Nha

Hành trình từ một hang động ít người biết đến trở thành một điểm đến du lịch nổi tiếng thế giới của Động Phong Nha là một câu chuyện đầy hấp dẫn, gắn liền với những nỗ lực khám phá không ngừng nghỉ của cả người địa phương và giới khoa học quốc tế.

1. Giai Đoạn Sơ Khai và Truyền Thuyết (Trước Thế Kỷ 19)

• Dấu Ấn Bản Địa và Sử Sách Cổ: Động Phong Nha không phải là một phát hiện mới của thời hiện đại. Người dân bản địa đã biết đến và sử dụng cửa hang này từ rất lâu đời, coi đó là nơi trú ẩn an toàn, nơi thờ cúng tâm linh. Các bàn thờ, chữ khắc cổ trên vách hang động là minh chứng cho sự hiện diện của con người từ hàng trăm năm trước. Tên gọi "Phong Nha" – nghĩa là "gió luồn qua răng" – có thể là cách người dân địa phương hình dung hình dáng cửa hang hoặc cảm nhận luồng gió thổi ra từ đó. Các sử liệu từ thời Vua Lê Thánh Tông (thế kỷ 15) và Trịnh Nguyễn phân tranh (thế kỷ 17) cũng đã nhắc đến động này như một danh thắng hoặc nơi trú ẩn quân sự.
• Tiếp Xúc Đầu Tiên Với Phương Tây: Đến cuối thế kỷ 19, vào năm 1899, một nhà thám hiểm người Pháp là Léopold Cadière, đã có những mô tả ban đầu về Động Phong Nha sau chuyến khảo sát của mình. Mặc dù còn hạn chế về mặt khoa học, những ghi chép của Cadière đã mở ra cánh cửa đầu tiên, khơi gợi sự tò mò của giới khoa học phương Tây về một kỳ quan tiềm ẩn ở Đông Dương.

2. Kỷ Nguyên Khám Phá Khoa Học: Dấu Ấn Của Hiệp Hội Hang Động Hoàng Gia Anh (Thập Niên 1990)

Bước ngoặt lớn nhất trong lịch sử khám phá Động Phong Nha, và rộng hơn là toàn bộ Vườn Quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng, phải kể đến sự xuất hiện của các đoàn thám hiểm chuyên nghiệp. Chính Hiệp hội Hang động Hoàng gia Anh (BCRA), với những chuyên gia hàng đầu như Howard Limbert, đã đóng vai trò không thể thiếu trong việc đưa Phong Nha ra ánh sáng thế giới.

• Những Chuyến Khảo Sát Tiên Phong: Bắt đầu từ năm 1990, và đặc biệt là các cuộc khảo sát liên tục trong những năm 1990 và đầu thập niên 2000, các chuyên gia BCRA đã tổ chức nhiều đoàn thám hiểm chuyên sâu. Họ mang theo các thiết bị khảo sát địa chất, địa hình hiện đại, kỹ năng chuyên môn cao và lòng dũng cảm để khám phá những bí ẩn sâu thẳm dưới lòng đất.
• Đo Đạc Chính Xác và Phát Hiện Quan Trọng: Những chuyến đi này đã giúp đo đạc chính xác chiều dài sông ngầm của Động Phong Nha, khảo sát các nhánh phụ và vẽ bản đồ chi tiết của nó. Quan trọng hơn, chính trong quá trình này, họ đã khám phá và khảo sát các hang động khác như Hang Én, Hang Tối, và đặc biệt là xác nhận quy mô khổng lồ của Hang Sơn Đoòng (dù Hang Sơn Đoòng đã được người dân địa phương phát hiện từ năm 1990, nhưng chỉ được BCRA khảo sát và công bố rộng rãi vào năm 2009). Những phát hiện này đã hé lộ một quần thể hang động vĩ đại hơn bất kỳ ai có thể tưởng tượng.
• Bằng Chứng Khoa Học Vững Chắc: Các báo cáo khoa học chi tiết, hình ảnh và video chất lượng cao từ các đoàn thám hiểm BCRA đã cung cấp những bằng chứng không thể chối cãi về giá trị địa chất, địa mạo, đa dạng sinh học và cảnh quan đặc biệt của khu vực Phong Nha – Kẻ Bàng. Những tài liệu này trở thành nền tảng khoa học vững chắc để Chính phủ Việt Nam nộp hồ sơ đề cử lên UNESCO.

3. Công Nhận Quốc Tế Và Phát Triển Du Lịch (Từ 2000 Đến Nay)

• Danh Thắng Quốc Gia Đặc Biệt (1994): Với những kết quả khảo sát ấn tượng, Động Phong Nha và khu vực lân cận nhanh chóng được công nhận là Di tích Danh thắng Quốc gia đặc biệt.
• Di sản Thiên nhiên Thế giới (2003): Dựa trên những nghiên cứu chuyên sâu, đặc biệt là những đóng góp của BCRA, UNESCO đã chính thức công nhận Vườn Quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng là Di sản Thiên nhiên Thế giới vào năm 2003, với tiêu chí nổi bật về địa chất và địa mạo. Động Phong Nha, với vẻ đẹp và giá trị khoa học to lớn của mình, là một trong những thành tố quan trọng nhất góp phần vào danh hiệu cao quý này.
• Khai Thác Du Lịch Bài Bản: Sau khi được công nhận, Động Phong Nha trở thành điểm đến du lịch trọng tâm của khu vực. Các tuyến thuyền trên sông Son được tổ chức bài bản, đưa du khách đi sâu vào lòng hang, chiêm ngưỡng vẻ đẹp huyền ảo của sông ngầm, các khối thạch nhũ lung linh và những bãi cát tự nhiên. Việc khai thác du lịch tại Phong Nha được thực hiện khá thận trọng để đảm bảo công tác bảo tồn.
• Mở Rộng Di sản (2015): Đến năm 2015, Vườn Quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng tiếp tục được UNESCO công nhận mở rộng lần thứ hai với tiêu chí về đa dạng sinh học, củng cố thêm vị thế toàn cầu của di sản này. Sự phát triển du lịch tại Phong Nha – Kẻ Bàng giờ đây không chỉ dừng lại ở Động Phong Nha mà còn mở rộng ra nhiều hang động và trải nghiệm sinh thái khác.

III. Động Phong Nha Giữa Quần Thể Karst Phong Nha – Kẻ Bàng: Một So Sánh Chuyên Sâu Với Các Hang Động Tiêu Biểu Khác

Động Phong Nha là một viên ngọc, nhưng nó nằm trong một chuỗi ngọc trai khổng lồ. Để hiểu rõ hơn về giá trị và vị trí của nó, chúng ta cần đặt nó cạnh những "người anh em" kỳ vĩ khác trong cùng Vườn Quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng.

1. Động Phong Nha: Viên Ngọc Lịch Sử và "Cửa Ngõ" Đón Khách

• Địa chất và Hình thái: Động Phong Nha là một hang động sông ngầm điển hình và hoạt động. Nó được hình thành do sự xói mòn của sông Son. Điểm đặc trưng là dòng sông ngầm chảy xuyên suốt, tạo nên một hành lang rộng lớn, có nhiều nhánh phụ và các bãi cát lớn bên trong. Cấu tạo đá vôi khá ổn định, ít có nguy cơ sụp đổ.
• Quy mô và Độ phức tạp: Chiều dài đã khảo sát khoảng 7.729m, nhưng phần lớn là sông ngầm. Đây là hang động có sông ngầm dài nhất Việt Nam. Mặc dù không có những khoang lớn hay giếng trời khổng lồ như Sơn Đoòng, nhưng Phong Nha nổi bật với sự đa dạng về thạch nhũ (có tới 14 kiểu thạch nhũ khác nhau) và vẻ đẹp huyền ảo khi kết hợp với mặt nước.
• Mức độ Khai thác Du lịch: Được khai thác du lịch từ rất sớm và là hang động phổ biến nhất. Phương thức tham quan chủ yếu là đi thuyền trên sông Son vào trong lòng hang, cho phép tiếp cận dễ dàng cho mọi đối tượng du khách, từ trẻ em đến người lớn tuổi.
• Giá trị Du lịch và Vai trò: Là hang động đầu tiên được biết đến rộng rãi và dễ tiếp cận nhất. Động Phong Nha đóng vai trò là "cửa ngõ" chính và là biểu tượng ban đầu của Vườn Quốc gia. Nó mang đến trải nghiệm du lịch nhẹ nhàng, thư giãn nhưng vẫn đầy ấn tượng về vẻ đẹp tự nhiên và lịch sử. Đây là địa điểm lý tưởng để giới thiệu về hệ thống hang động cho du khách lần đầu ghé thăm.

2. Hang Sơn Đoòng: "Kỳ Quan Đệ Nhất Động" – Biểu Tượng Vô Song

• Địa chất và Hình thái: Sơn Đoòng là một hang động kiến tạo cổ đại, được hình thành do sự sụp đổ của một phần trần hang trên đường đứt gãy kiến tạo, tạo ra những "hố sụt" (dolines) khổng lồ cho phép ánh sáng mặt trời lọt vào. Đây là một hang động khô, mặc dù có sông ngầm và hồ nước lớn hình thành trong lòng hang.
• Quy mô và Độ phức tạp: Đây là hang động tự nhiên lớn nhất thế giới, với chiều dài gần 9km, và một số đoạn có thể chứa được cả một khối nhà cao tầng. Sơn Đoòng nổi bật với các khoang hang khổng lồ, hai hố sụt lớn tạo nên hệ sinh thái riêng biệt với rừng nguyên sinh và khí hậu vi mô bên trong. Cấu tạo địa chất cực kỳ phức tạp và độc đáo.
• Mức độ Khai thác Du lịch: Cực kỳ hạn chế và cao cấp bậc nhất. Chỉ có một nhà khai thác độc quyền (Oxalis Adventure) và số lượng khách giới hạn (khoảng 1000 khách/năm). Chuyến đi kéo dài 4-6 ngày, đòi hỏi thể lực tốt, kỹ năng leo trèo và khả năng chi trả cao.
• Giá trị Du lịch và Vai trò: Là điểm đến "trong mơ" của giới thám hiểm và du khách đẳng cấp. Sơn Đoòng đặt Phong Nha – Kẻ Bàng lên bản đồ du lịch thế giới như một điểm đến mạo hiểm và khám phá hàng đầu. Nó đại diện cho đỉnh cao của vẻ đẹp tự nhiên hoang sơ và sự thách thức của khám phá.

3. Động Thiên Đường: "Hoàng Cung Trong Lòng Đất" – Vẻ Đẹp Tráng Lệ Dễ Tiếp Cận

• Địa chất và Hình thái: Thiên Đường là một hang khô điển hình, được hình thành do quá trình Karst hóa qua hàng triệu năm. Hang có cấu trúc rộng lớn, cao và bằng phẳng, rất thuận tiện cho việc xây dựng lối đi.
• Quy mô và Độ phức tạp: Có chiều dài khoảng 31,4km, đây là hang động khô dài nhất châu Á. Nổi bật với các khoang hang rộng lớn, trần hang cao vút và đặc biệt là hệ thống thạch nhũ, măng đá vô cùng phong phú, đa dạng về hình dáng và màu sắc, được ví như những cột trụ, rèm cửa, ruộng bậc thang khổng lồ.
• Mức độ Khai thác Du lịch: Được khai thác du lịch với hệ thống cầu thang gỗ dài 1km bên trong, cho phép du khách đi bộ dễ dàng chiêm ngưỡng vẻ đẹp. Có thể đi sâu hơn theo tour khám phá mạo hiểm 7km.
• Giá trị Du lịch và Vai trò: Mang đến trải nghiệm chiêm ngưỡng vẻ đẹp thạch nhũ tráng lệ và dễ dàng tiếp cận. Động Thiên Đường là điểm đến lý tưởng cho những du khách muốn ngắm nhìn sự hùng vĩ của hang động mà không cần quá nhiều thể lực hay kinh nghiệm thám hiểm. Nó bổ trợ hoàn hảo cho Động Phong Nha, đa dạng hóa lựa chọn cho du khách.

4. Hệ Thống Tú Làn: "Thánh Địa" Cho Thám Hiểm Và Cắm Trại

• Địa chất và Hình thái: Tú Làn là một hệ thống gồm nhiều hang động kết nối với nhau, có cả hang khô và hang ướt (phải bơi qua). Được hình thành bởi sự xói mòn của dòng suối và sông ngầm. Địa hình xung quanh là các thung lũng xanh mướt, núi đá vôi.
• Quy mô và Độ phức tạp: Quy mô nhỏ hơn Sơn Đoòng và Thiên Đường, nhưng phức tạp với nhiều hang động riêng lẻ (như Hang Chuột, Hang Hung Ton, Hang Ken) và các đoạn bơi trong hang.
• Mức độ Khai thác Du lịch: Hoàn toàn là du lịch khám phá, mạo hiểm. Các tour đòi hỏi đi bộ đường dài (trekking), bơi trong hang, cắm trại trong lòng đất hoặc thung lũng. Không có lối đi nhân tạo.
• Giá trị Du lịch và Vai trò: Là lựa chọn lý tưởng cho những du khách muốn trải nghiệm thám hiểm hang động "thực thụ" mà không cần mức độ khắc nghiệt như Sơn Đoòng. Tú Làn mang đến sự gần gũi với thiên nhiên hoang dã, trải nghiệm cắm trại độc đáo và thách thức thể lực vừa phải, thu hút phân khúc khách hàng ưa thích phiêu lưu và gắn kết với thiên nhiên.

5. Hang Én: "Cửa Ngõ Sơn Đoòng" Và Trải Nghiệm Cắm Trại Vĩ Đại

• Địa chất và Hình thái: Là hang động lớn thứ ba thế giới, có ba cửa hang, trong đó có một cửa hang rất lớn cho phép ánh sáng và hệ sinh thái xâm nhập. Là một hang động khô, nhưng có dòng suối ngầm và bãi cát rộng lớn bên trong.
• Quy mô và Độ phức tạp: Quy mô khổng lồ, đặc biệt là cửa hang và lòng hang rộng lớn. Là nơi cư trú của hàng triệu con én (chim yến), tạo nên một cảnh tượng độc đáo.
• Mức độ Khai thác Du lịch: Khám phá, trekking và cắm trại. Cần 2 ngày 1 đêm để trải nghiệm. Mức độ khó thấp hơn Sơn Đoòng nhưng vẫn đòi hỏi thể lực. Thường là điểm dừng chân đầu tiên của tour Sơn Đoòng.
• Giá trị Du lịch và Vai trò: Mang đến trải nghiệm cắm trại trong hang động khổng lồ có một không hai, với không khí mát mẻ và âm thanh của hàng triệu con én. Đây là một trải nghiệm độc lập tuyệt vời và cũng là bước đệm hoàn hảo cho những ai mơ ước chinh phục Sơn Đoòng.

Tổng Kết So Sánh: Các Mảnh Ghép Của Một Bức Tranh Toàn Diện

IV. Vai Trò Quan Trọng Của Động Phong Nha Trong Tổng Thể Di Sản

Từ bảng so sánh trên, có thể thấy rõ vai trò không thể thay thế của Động Phong Nha trong bức tranh tổng thể của Vườn Quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng.

1. Biểu Tượng Lịch Sử và Văn Hóa: Động Phong Nha không chỉ là một kỳ quan địa chất mà còn là một di tích lịch sử, văn hóa lâu đời. Sự gắn bó của nó với người dân địa phương qua hàng trăm năm, những dấu vết lịch sử trong hang, đã tạo nên một chiều sâu văn hóa mà các hang động khác (mới được khám phá gần đây) không có được. Nó là cầu nối giữa quá khứ và hiện tại.
2. Điểm Khởi Đầu Lý Tưởng: Với sự dễ dàng tiếp cận và vẻ đẹp "kinh điển" của một hang động sông ngầm, Động Phong Nha đóng vai trò là điểm khởi đầu lý tưởng cho bất kỳ ai muốn tìm hiểu về hệ thống hang động Karst ở Quảng Bình. Nó giúp du khách có cái nhìn tổng quan, làm nền tảng cho những trải nghiệm sâu hơn và mạo hiểm hơn sau này.
3. Hài Hòa Giữa Bảo Tồn Và Phát Triển: So với sự hạn chế nghiêm ngặt của Sơn Đoòng hay sự đầu tư vào hạ tầng của Thiên Đường, Động Phong Nha là một ví dụ cân bằng giữa việc khai thác du lịch để tạo doanh thu và công tác bảo tồn. Lượng khách tham quan được quản lý chặt chẽ thông qua số lượng thuyền, giờ hoạt động, đảm bảo tác động tối thiểu lên môi trường hang động.
4. Minh Chứng Giá Trị UNESCO: Động Phong Nha là một trong những minh chứng hùng hồn nhất cho tiêu chí địa chất, địa mạo mà UNESCO đã công nhận cho Phong Nha – Kẻ Bàng vào năm 2003. Sông ngầm dài, các khối thạch nhũ đa dạng và quá trình hình thành rõ nét đã góp phần không nhỏ vào hồ sơ di sản.
5. Thu Hút Đa Dạng Đối Tượng Khách: Trong khi Sơn Đoòng thu hút giới siêu giàu và mạo hiểm, Thiên Đường và Tú Làn nhắm đến các phân khúc cụ thể hơn, Động Phong Nha lại có khả năng thu hút đa dạng đối tượng khách, từ khách du lịch gia đình, đoàn thể, đến những người lớn tuổi hay những du khách chỉ muốn một trải nghiệm nhẹ nhàng nhưng vẫn kỳ vĩ. Điều này tạo nên sự cân bằng và bền vững cho ngành du lịch chung của khu vực.

V. Thách Thức Và Triển Vọng Của Động Phong Nha Trong Bối Cảnh Mới

Mặc dù có vai trò quan trọng, Động Phong Nha vẫn đối mặt với những thách thức riêng trong bối cảnh phát triển du lịch nhanh chóng của Quảng Bình.

• Áp lực Du lịch: Mặc dù được quản lý tốt, lượng khách lớn vẫn tạo áp lực về môi trường (rác thải, tiếng ồn, hơi thở làm thay đổi vi khí hậu hang động). Việc cân bằng giữa số lượng khách và khả năng chịu tải của hang động luôn là một bài toán khó.
• Đa dạng hóa trải nghiệm: Với sự nổi lên của các hang động mới và các tour mạo hiểm, Động Phong Nha cần tiếp tục đổi mới sản phẩm, có thể thêm các trải nghiệm tương tác, giáo dục để giữ vững sức hút.
• Nâng cao chất lượng dịch vụ: Đảm bảo đội ngũ hướng dẫn viên chuyên nghiệp, am hiểu sâu sắc về địa chất và lịch sử hang động để nâng cao giá trị trải nghiệm cho du khách.
• Kết nối với các sản phẩm khác: Động Phong Nha cần được tích hợp một cách hài hòa hơn vào các gói tour lớn, kết nối với các điểm đến khác trong vùng để tạo nên một hành trình trọn vẹn và hấp dẫn hơn.

Triển vọng của Động Phong Nha vẫn rất sáng sủa. Với giá trị lịch sử, địa chất và sự dễ dàng tiếp cận, nó sẽ tiếp tục là điểm đến nền tảng và là biểu tượng bền vững của Di sản Thiên nhiên Thế giới Phong Nha – Kẻ Bàng. Việc tiếp tục đầu tư vào nghiên cứu, bảo tồn và nâng cao chất lượng trải nghiệm sẽ đảm bảo Động Phong Nha giữ vững vị thế "viên ngọc sáng" của mình, thu hút du khách từ khắp nơi trên thế giới đến chiêm ngưỡng và tìm hiểu.

Lời Kết Từ Chuyên Gia Hang Động

Động Phong Nha không chỉ là một kỳ quan địa chất đơn thuần; nó là một câu chuyện về sự bền bỉ của tự nhiên, về tinh thần khám phá của con người, và về tầm nhìn trong việc bảo tồn di sản.

Mỗi hang động ở Phong Nha – Kẻ Bàng đều có câu chuyện và giá trị riêng biệt. Sơn Đoòng là biểu tượng của sự vĩ đại và thách thức, Thiên Đường là vẻ đẹp tráng lệ, Tú Làn và Én mang đến trải nghiệm mạo hiểm thực thụ. Nhưng Động Phong Nha, với lịch sử lâu đời, dòng sông ngầm huyền ảo và sự dễ dàng tiếp cận, vẫn sẽ luôn là trái tim, là linh hồn và là cánh cửa đầu tiên dẫn lối du khách vào thế giới kỳ diệu của Di sản Thiên nhiên Thế giới Phong Nha – Kẻ Bàng. Việc bảo vệ và phát huy giá trị của nó một cách có trách nhiệm sẽ là ưu tiên hàng đầu, để thế hệ mai sau vẫn có thể chiêm ngưỡng và học hỏi từ kỳ quan này.